Jesienią i zimą wiele osób zauważa spadek energii, senność i gorsze samopoczucie. Krótsze dni, ograniczony dostęp do światła słonecznego i mniejsza aktywność sprzyjają obniżeniu nastroju. Jednak nie zawsze jest to jedynie sezonowa chandra. W niektórych przypadkach może to być początek poważniejszych problemów psychicznych, takich jak depresja. Warto wiedzieć, na jakie sygnały zwrócić uwagę i kiedy zgłosić się po pomoc.
Spis treści
Czym jest sezonowe pogorszenie nastroju?
Sezonowe obniżenie nastroju to naturalna reakcja organizmu na zmianę warunków środowiskowych. Najczęściej pojawia się w okresie jesienno-zimowym i ustępuje wraz z nadejściem wiosny.
Typowe objawy to:
senność i większa potrzeba odpoczynku,
mniejsza motywacja do działania,
spadek energii,
ochota na wysokokaloryczne produkty,
chwilowe wyczerpanie i trudności z koncentracją.
Mimo gorszego samopoczucia osoba zwykle jest w stanie normalnie funkcjonować, pracować i cieszyć się codziennymi aktywnościami – choć z mniejszym entuzjazmem.
Kiedy pogorszenie nastroju może oznaczać początek depresji?
Niepokój powinny wzbudzić objawy, które:
utrzymują się dłużej niż 2–3 tygodnie,
stopniowo się nasilają,
nie ustępują mimo odpoczynku lub poprawy warunków zewnętrznych,
zaczynają utrudniać codzienne funkcjonowanie.
Do wczesnych objawów depresji należą:
stałe obniżenie nastroju przez większość dnia,
utrata zainteresowań i przyjemności,
przewlekłe zmęczenie i brak energii,
problemy ze snem (bezsenność lub nadmierna senność),
poczucie beznadziei lub braku sensu,
trudności z koncentracją i podejmowaniem decyzji,
wycofywanie się z relacji i aktywności.
W przeciwieństwie do sezonowej chandry, w depresji poprawa nastroju nie pojawia się spontanicznie, a objawy wpływają na pracę, życie rodzinne i społeczne.
Czynniki zwiększające ryzyko depresji
Na rozwój choroby mogą wpływać:
przewlekły stres,
nadmierne obciążenie obowiązkami,
brak snu i regeneracji,
długotrwałe przeciążenie emocjonalne,
izolacja społeczna,
wcześniejsze epizody depresji lub zaburzeń lękowych.
Szczególnie niepokojące jest narastające wyczerpanie, które nie mija mimo odpoczynku i zaczyna utrudniać wykonywanie codziennych zadań.
Jak sobie pomóc przy sezonowym spadku nastroju?
Jeśli objawy są łagodne, warto wprowadzić działania wspierające:
regularną aktywność fizyczną,
codzienne przebywanie na świeżym powietrzu,
utrzymanie stałego rytmu snu,
ograniczenie alkoholu i nadmiaru kofeiny,
kontakt z bliskimi i aktywność społeczną,
planowanie drobnych, przyjemnych aktywności.
W wielu przypadkach takie zmiany znacząco poprawiają samopoczucie.
Kiedy zgłosić się do specjalisty?
Warto skonsultować się z lekarzem lub psychologiem, jeśli:
objawy utrzymują się dłużej niż kilka tygodni,
pojawia się silne zmęczenie lub brak energii,
trudności zaczynają wpływać na pracę lub relacje,
występuje nasilony lęk, napięcie lub problemy ze snem,
pojawiają się myśli rezygnacyjne.
Obecnie pomoc można uzyskać również zdalnie. W razie potrzeby lekarz może wystawić recepta przez internet na odpowiednie leczenie lub skierować na dalszą diagnostykę.
Leczenie – jakie są możliwości?
W zależności od nasilenia objawów stosuje się:
psychoterapię (np. poznawczo-behawioralną),
zmianę stylu życia i techniki radzenia sobie ze stresem,
farmakoterapię – najczęściej leki przeciwdepresyjne,
krótkoterminowo leki przeciwlękowe w przypadku silnego napięcia.
W sytuacjach nasilonego lęku lub napadów paniki lekarz może rozważyć leczenie farmakologiczne, a pacjent może uzyskać xanax na receptę online, jeśli istnieją ku temu wskazania medyczne. Takie leki powinny być stosowane wyłącznie pod kontrolą specjalisty i przez ograniczony czas.
Warto pamiętać, że leczenie farmakologiczne jest jedynie elementem wsparcia i nie zastępuje pracy nad przyczynami problemu. Równolegle zaleca się psychoterapię, naukę technik radzenia sobie ze stresem, dbanie o higienę snu oraz stopniowe wprowadzanie zdrowych nawyków, takich jak regularna aktywność fizyczna czy ograniczenie kofeiny i alkoholu. Połączenie leczenia objawowego z działaniami wzmacniającymi odporność psychiczną zwiększa skuteczność terapii i zmniejsza ryzyko nawrotów w przyszłości.
Sezonowe pogorszenie nastroju jest zjawiskiem częstym i zwykle przemijającym. Jeśli jednak obniżony nastrój, brak energii i wyczerpanie utrzymują się długo, nasilają się lub zaczynają utrudniać codzienne życie, mogą być sygnałem rozwijającej się depresji. Wczesna konsultacja i odpowiednie leczenie – także dostępne w formie zdalnej, np. poprzez recepta przez internet – zwiększają szanse na szybki powrót do równowagi psychicznej. Nie warto czekać, aż objawy się pogłębią – szybka reakcja ma kluczowe znaczenie dla zdrowia psychicznego.